Οξυά

Ένας μικρός οικισμός με μακρόχρονη και σημαντική ιστορία.

Η Οξυά είναι ένας μικρός οικισμός με λιγοστούς μόνιμους κατοίκους, αλλά αξιόλογο κτηριακό απόθεμα. Βρίσκεται ανατολικά της λίμνης Μικρής Πρέσπας, στους πρόποδες του Τρικλάριου και σε υψόμετρο περίπου 880 μέτρων, ενώ απέχει 39 χιλιόμετρα από την πόλη της Φλώρινας.

Λίγο έξω από την Οξυά βρίσκεται ο ναός της Αγίας Παρασκευής με το αξιόλογο ξύλινο ζωγραφιστό τέμπλο, ενώ στον κοιμητηριακό ναό του χωριού, τον Άγιο Αθανάσιο, σώζονται τοιχογραφίες και εικόνες του 19ου αιώνα. Την άνοιξη, στα ανατολικά του χωριού μπορεί κανείς να θαυμάσει και να φωτογραφίσει μικρά λιβάδια με πανέμορφους νάρκισσους.

Στην Οξυά ήταν η έδρα του μουδίρη (διαχειριστή – ανώτατου υπαλλήλου της Οθωμανικής περιόδου) της Κάτω Πρέσπας. Σύμφωνα με κάποια στοιχεία, στον αυχένα που σχηματίζεται από τη γεωμορφολογία του εδάφους διερχόταν κατά την αρχαιότητα ένα σημαντικό πέρασμα της Εγνατίας Οδού, το οποίο χρησιμοποιούνταν μέχρι το 1880.

Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, στην Οξυά είχε την έδρα της η Μονάδα Πυροβολικού του ΔΣΕ, ενώ κοντά στο χωριό βρισκόταν και η Σχολή Πυροβολικού. Από τον Γενάρη του 1949, στην Οξυά ήταν η έδρα των σαμποτέρ του Γενικού Αρχηγείου, με δύναμη περίπου 500 μαχητών.

Μετά τη λήξη του Εμφυλίου, το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού του χωριού υποχρεώθηκε να καταφύγει σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.