Μουσείο Καπετάν Κώττα

Η επίσκεψη στο σπίτι του Μακεδονομάχου Καπετάν Κώττα, που έχει μετατραπεί σε μουσείο, αποτελεί μια άριστη εμπειρία με την εποχή του Μακεδονικού Αγώνα.

Μία από τις πιο σπουδαίες ιστορικές περιόδους της Ελλάδας είναι αυτή του Μακεδονικού Αγώνα, μιας ένοπλης αντιπαράθεσης στις αρχές του 20ού αιώνα που διήρκεσε περίπου 4 χρόνια (1904-1908) και διεξήχθη στη Μακεδονία μεταξύ κυρίως Βούλγαρων και Ελλήνων.

Εξέχουσα μορφή του αγώνα αυτού ήταν ο Καπετάν Κώττας, ένας ιδεολόγος και γενναίος επαναστάτης, αλλά πάνω από όλα άνθρωπος που αγαπούσε την πατρίδα και τους συμπατριώτες του. Ο Κώττας (Κωνσταντίνος Χρήστου) από νεαρή ηλικία ήρθε σε σύγκρουση με τους τοπικούς αγάδες και καθιερώθηκε ως τοπικός οπλαρχηγός πολεμώντας με συνέπεια εναντίον των Τούρκων, ενώ τάχθηκε με την Ελληνική πλευρά στη σύγκρουση με τους Βούλγαρους.

Στις 9 Ιουνίου 1904, κατόπιν προδοσίας, συνελήφθη από τους Τούρκους και μεταφέρθηκε στις φυλακές του Μοναστηρίου (Μπίτολα). Ύστερα από δίκη, εκτελέστηκε με απαγχονισμό στις 27 Σεπτεμβρίου 1905, παρά τις προσπάθειες του ελληνικού προξενείου να τον απελευθερώσει με δωροδοκίες Οθωμανών αξιωματούχων αλλά και την απελπισμένη του απόπειρα απόδρασης την τελευταία στιγμή. Σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής, ο Καπετάν Κώττας φώναξε μπροστά στην αγχόνη τις τελευταίες του λέξεις Ντα ζίβι Γκρτσια! (Ζήτω Ελλάδα!) .

Το σπίτι του Κώττα ανακαινίστηκε και μετατράπηκε σε μουσείο, το οποίο λειτουργεί από το 1995 με τη βοήθεια του σωματείου «Οι φίλοι του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα» και με συνεργαζόμενα γυναικεία σωματεία.

Το σπίτι του Καπετάν Κώττα ήταν από τα πλουσιότερα της περιοχής, ήταν διώροφο και ήταν το μοναδικό που εκείνη την εποχή είχε το μπάνιο εντός σπιτιού. Στο ισόγειο υπάρχουν πέντε χώροι με παραδοσιακά οικιακά σκεύη και εργαλεία. Στον επάνω όροφο εκτίθενται όπλα της εποχής του Μακεδονικού Αγώνα, μετάλλια και φωτογραφίες των Μακεδονομάχων οπλαρχηγών της περιοχής Φλώρινας, παραδοσιακές φορεσιές της οικογένειας του Κώττα, καθώς και μια βιβλιοθήκη, δωρεά από τον Σύλλογο Γυναικών Δυτικής Μακεδονίας.